حصار گرفت و او را اسير كرد و با گروهى بسيار با خود برد و در شهر گنديشاپور سكنا داد . « 1 » در 540 م انوشيروان روى به سوى انطاكيه نهاد و آن شهر را كه سران سپاه قيصر در آن بودند گشود ؛ پس دستور داد تا از شهر انطاكيه نقشه‌اى دقيق تهيه كردند . و از روى آن ، در نزديك مدائن شهرى ساختند كه به روميه معروف شد ؛ آنگاه مردم انطاكيه را به شهر جديد برد و در آنجا سكنا داد . « 2 » بلاذرى مىنويسد : قنّسرين و توابع آن ، همچنان جزء حمص بود تا اينكه يزيد بن معاويه ، قنّسرين ، انطاكيه ، منبج « 3 » و توابع آن را اردوگاه كرد . در زمان عباسيان ، هارون الرشيد ، قنّسرين و كوره‌هاى آن را اردوگاه واحدى قرار داد و منبج و دلوك و رعبان و قورس و انطاكيه را عواصم ناميد . « 4 » بلاذرى اضافه مىكند كه ابو عبيده در 16 ق ، عمرو عاص را از ايلياء به انطاكيه كه مردمش خيانت ورزيده بودند فرستاد . عمرو عاص آنجا را فتح كرد ، ولى مردم آن دوباره نقض عهد كردند . . . ابو عبيده سپاهيانى را فرستاد و براى بار دوم آنجا را گشود و حبيب بن مسلمهء فهرى را بر آن ولايت داد . « 5 » ابن خرداذبه ، هنگام سخن از نواحى قنّسرين ، كرسىنشينهاى شام را كه شهر انطاكيه نيز از آنهاست نام مىبرد . وى مىافزايد ماليات قنّسرين و كرسىنشينها ، چهارصد هزار دينار است . هيچ ساختمان مرمرى بهتر از قسيان ( كليساى ) انطاكيه نيست . « 6 » قسيان ، كليسايى با ساختمان استوار و بزرگ است كه نزد مسيحيان بسيار گرانقدر است و ايشان را عقيده بر آن است كه يحيى بن زكريا را در آنجا بازداشته‌اند و روميان آن شهر ( انطاكيه ) را شهر خدا مىدانند . « 7 » به نوشتهء اصطخرى ، بعد از دمشق هيچ جايى خوشتر از انطاكيه نيست . باره‌اى از سنگ و درختان خرما و كشاورزى و آب و درخت و آسيابها و نواحى آبادان دارد . . . و آب در سراها و محله‌ها جارى است . « 8 » مقدسى ، انطاكيه را از

--> ( 1 ) . نولدكه ، تئودور ؛ تاريخ ايرانيان و عربها در زمان ساسانيان ؛ ص 81 . ( 2 ) . همان ؛ ص 258 . ( 3 ) . Manbidj ( 4 ) . بلاذرى ، احمد بن يحيى ؛ فتوح البلدان ؛ ص 190 . ( 5 ) . همان ؛ ص 200 و 232 . ( 6 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 58 و 138 . ( 7 ) . الاعلاق الخطيره ؛ ج 1 ، جزء دوم ، ص 355 . ( 8 ) . اصطخرى ، ابو اسحق ابراهيم ؛ مسالك و ممالك ؛ ص 64 و ابن حوقل ؛ صورة الارض ؛ جزء 1 ، ص 165 .